موتور برق مناسب برای آسانسور

آسانسورها از نظر نوع برق مصرفی به دو دسته تکفاز و سه‌فاز تقسیم می‌شوند؛ همانطور که در بخش قبلی گفته شد مدل‌های تکفاز معمولاً در ساختمان‌های کوچک و کم‌طبقه استفاده می‌شوند و با برق ۲۲۰ ولت کار می‌کنند، در حالی‌که آسانسورهای سه‌فاز که در اغلب ساختمان‌های چندطبقه و کاربری‌های پرتردد به‌کار می‌روند با برق ۳۸۰ ولت سه‌فاز راه‌اندازی می‌شوند و قدرت، نرمی حرکت و پایداری بیشتری دارند. به طور کلی استفاده از موتور برق تکفاز برای آسانسور سه‌فاز عملاً امکان‌پذیر نیست، زیرا موتور و تابلو فرمان آسانسور سه‌فاز برای کارکرد صحیح به سه خط فاز مجزا نیاز دارند و ژنراتور تکفاز چنین خروجی‌ای تولید نمی‌کند؛ این عدم تطابق می‌تواند باعث روشن نشدن سیستم یا حتی آسیب جدی به تجهیزات شود. برای محاسبه ظرفیت مناسب موتور برق، ابتدا توان موتور آسانسور که روی پلاک آن درج شده ملاک قرار می‌گیرد، سپس با توجه به جریان لحظه‌ای راه‌اندازی (استارت)، نوع تابلو کنترل (قدیمی یا VVVF)، تعداد توقف‌ها و سایر مصرف‌کننده‌های احتمالی مانند روشنایی کابین، یک ظرفیت بالاتر از توان اسمی انتخاب می‌شود تا دستگاه هنگام استارت دچار افت ولتاژ نشود. در آسانسورهای تکفاز معمولاً به دلیل جریان بالاتر در لحظه شروع حرکت، باید کمی حاشیه اطمینان بیشتری در نظر گرفت، در حالی‌که در آسانسورهای سه‌فاز تمرکز بر تأمین توان واقعی، تعادل فازها و پایداری ولتاژ و فرکانس است. به طور خلاصه، ظرفیت موتور برق باید همیشه کمی بالاتر از توان موتور آسانسور انتخاب شود تا در زمان قطع برق، آسانسور بدون شوک الکتریکی، افت توان یا توقف ناگهانی به کار خود ادامه دهد.

نکته مهم دیگر این است که نوع سیستم راه‌اندازی آسانسور در انتخاب ظرفیت موتور برق، چه در آسانسورهای تکفاز و چه سه‌فاز، تأثیر مستقیم دارد. آسانسورهای جدید که از درایو یا سیستم VVVF  (اینورتر) استفاده می‌کنند، دارای راه‌اندازی نرم هستند و جریان راه‌اندازی آن‌ها نسبتاً پایین‌تر است؛ بنابراین فشار کمتری به ژنراتور وارد می‌شود. در مقابل، در آسانسورهای قدیمی‌تر که از راه‌اندازی مستقیم (Direct On Line) یا کنتاکتوری استفاده می‌کنند، جریان راه‌اندازی موتور می‌تواند چند برابر جریان نامی باشد و در نتیجه لازم است موتور برق با ظرفیت بالاتری انتخاب شود تا افت ولتاژ یا خاموش شدن ژنراتور رخ ندهد.

به‌طور خلاصه، برای محاسبه توان موتور برق مناسب آسانسور مراحل زیر را دنبال کنید:

• توان موتور آسانسور را از روی پلاک موتور یا مشخصات فنی تابلو فرمان (بر حسب کیلووات یا اسب بخار) پیدا کنید.
• توان موتور را به ظرفیت ظاهری ژنراتور (kVA) تبدیل کنید؛ به‌صورت تقریبی می‌توان توان کیلووات را بر ضریب توان حدود 0.8 تقسیم کرد.
• برای جبران افت ولتاژ، جریان راه‌اندازی و کارکرد مطمئن، حدود 20 تا 30 درصد ظرفیت بیشتر در نظر بگیرید.
• نوع سیستم راه‌اندازی آسانسور را بررسی کنید؛ آسانسورهای دارای درایو (VVVF) معمولاً به ظرفیت ژنراتور کمتری نیاز دارند، در حالی که آسانسورهای بدون درایو یا با استارت مستقیم معمولاً به ژنراتور قوی‌تری نیاز دارند.
• اگر قرار است مصرف‌کننده‌های دیگری مانند روشنایی، پمپ‌ها یا تجهیزات ساختمان نیز به ژنراتور متصل شوند، توان مصرفی آن‌ها را جداگانه محاسبه کرده و به ظرفیت نهایی اضافه کنید.
• در آسانسورهای تکفاز باید ژنراتوری انتخاب شود که توان موردنیاز را در خروجی تکفاز تأمین کند، و در آسانسورهای سه‌فاز لازم است ژنراتور سه‌فاز با ظرفیت مناسب انتخاب شود تا تعادل بار و عملکرد پایدار سیستم حفظ شود.

در نهایت، محاسبه دقیق ظرفیت موتور برق آسانسور باید بر اساس توان واقعی موتور، نوع تابلو فرمان، جریان راه‌اندازی، تکفاز یا سه‌فاز بودن سیستم و شرایط نصب انجام شود؛ با این حال این روش ساده کمک می‌کند یک برآورد قابل اعتماد داشته باشید و بدانید تقریباً به چه ظرفیت ژنراتوری نیاز دارید.