اکچویتور ( Actuator ) یا عملگر شیرآلات صنعتی دستگاه هایی هستند که به منظور کنترل باز و بست روی شیرهای صنعتی نصب می شوند. آنها با تبدیل جریان الکتریسته به گشتاور در فرایندهای مختلف صنعتی مکانیزمی فراهم می آورند که می توان قطع و وصل و یا در مواردی کنترل تدریجی جریان سیال را بصورت الکتریکی انجام داد. اکچویتور ها عمدتا نقش یک دستگاه حیاتی در سیستم اتوماسیون صنعتی را ایفا می کنند و به دو دسته برقی و پنوماتیک تقسیم بندی می شوند. اکچویتور برقی و اکچویتور پنوماتیک هر دو از نظر عملکرد به یک نحو عمل می کنند.
اکچویتورهای برقی از یک موتور الکتریکی برای تامین انرژی مورد نیاز بهره میگیرند. وجود گیربکس در ساختمان آنها موجب دقت و پایداری مناسبی در عملکرد اکچویتورهای برقی می شود و به همین دلیل می توان از آنها در سیستم هایی که نیاز به کنترل دقیق دارند استفاده کرد. سرعت عمل باز و بست جریان سیال با استفاده از عملگرهای برقی بین 20 تا 30 ثانیه است.
عملگرهای پنوماتیک، اکچویتور های پرکاربرد در زمینه شیرهای صنعتی هستند. تامین کننده انرژی اکچویتورهای پنوماتیک هوای فشرده است که غالبا در محیط های صنعتی در دسترس است. اکچویتور های پنوماتیک نسبت به انواع الکتریکی در سیستمهای ON/OFF قیمت مناسب تر و همچنین ساختار ساده تری دارند. ساده بودن ساختار آنها باعث می شود که هزینه های مربوط به تعمیرات و نگهداری این سیستمها نیز پایین تر آمده و آنها را به سیستمهای مقرون به صرفه تری تبدیل کند. سرعت عمل باز و بست جریان سیال در عملگرهای پنوماتیک بین 1 تا 3 ثانیه است. بنابراین زمانی که سرعت عمل، در باز و بست جریان سیال مدنظر باشد عملگرهای پنوماتیک اولین و بهترین گزینه محسوب می شوند.